Osoby, które wychowywały się w rodzinach dysfunkcyjnych, mogą mieć trudności z nawiązywaniem relacji romantycznych a także z ich utrzymaniem. Kłopoty te wynikają z szeregu niewłaściwych schematów, które wykształciły się u nich w odpowiedzi na życie w dysfunkcyjnym środowisku, takich jak problemy z zaufaniem, brak poczucia bezpieczeństwa czy ciągłe poczucie zagrożenia, a także z ich skłonności do wchodzenia w toksyczne związki.
Dlaczego wychowywanie się w dysfunkcyjnym środowisku ma wpływ na późniejsze relacje?
Dorastanie w rodzinie, w której występował problem alkoholowy u jednego lub obojga rodziców jest dla przyszłych dorosłych ogromnym obciążeniem psychicznym. Przebyte traumy mogą w przyszłości przekształcić się w syndrom Dorosłych Dzieci Alkoholików (DDA), który będzie wpływał na wiele różnych aspektów funkcjonowania danej osoby. Człowiek wychodzący z tak toksycznego i niekiedy niebezpiecznego środowiska może w następstwie doświadczać wielu trudności ze zrozumieniem własnych emocji, rozwiązywaniem trudnych sytuacji czy wszelkimi relacjami interpersonalnymi począwszy od relacji w pracy przez relacje przyjacielskie, na związkach romantycznych skończywszy.
Osobom mierzącym się z syndromem DDA może bardzo ciężko przychodzić wchodzenie w relacje partnerskie. Doskonale obrazuje to koncepcja Hazen’a i Shaver’a zakładająca, że więź pomiędzy ludźmi to „proces przywiązaniowy, w którym występują podobne rodzaje indywidualnych zróżnicowań jak w przywiązaniu między niemowlęciem i podstawowym opiekunem”. Relacja z rodzicami będzie więc miała ogromne znaczenie dla późniejszych relacji osoby z potencjalnym partnerem lub partnerami. Poszukiwanie konkretnej osoby może opierać się wtedy na podobieństwie obydwu tych relacji bazując na przywiązaniu budowanym przez całe życie.
Problem z zaufaniem
Zbliżenie się do drugiego człowieka wymaga pewnych atrybutów takich jak umiejętność zaufania czy otwarcia się przed drugą osobą. Badania potwierdzają, że osoby pochodzące z rodzin dysfunkcyjnych charakteryzują się lękowym i unikającym stylem przywiązania w relacjach romantycznych. Może to stanowić dla nich istotny problem w związku z wchodzeniem w te relacje. Co może być największą przeszkodą w nawiązywaniu relacji romantycznych z innymi? Otóż osobom z tym syndromem przez większość życia może towarzyszyć lęk przed odrzuceniem, ponieważ w związku z prawdopodobnym zaniedbaniem ich potrzeb już od dzieciństwa, mogą odczuwać długotrwałe skutki braku opieki i zainteresowania. Bycie w pewnym sensie współuzależnionym może przekształcić się w przyszłości w nadmierną kontrolę wobec innych i nieustanne branie odpowiedzialności za czyjąś sympatię, a nawet miłość. Lęk może pochodzić przede wszystkim z odrzucającej postawy ojców alkoholików i akceptującego podejścia matek. W późniejszym czasie może to wywoływać zbyt dużą czujność w stosunku do partnera i ciągłą obawę o jego utratę. Zachowanie to w większości przypadków występuje u kobiet pochodzących z rodzin dysfunkcyjnych.
Więcej na temat problemu z zaufaniem u osób z syndromem DDA: NIE UFAJ — o wyniszczającej zasadzie wyniesionej z domu
Jakie trudności pojawiają się w związkach osób z syndromem DDA?
W dorosłym życiu mogą pojawiać się również zachowania odpowiadające tym z dzieciństwa, takie jak poczucie opuszczenia, czyli skłonności depresyjne, brak pewności siebie czy objawy buntu mające służyć odreagowywaniu nagromadzonego cierpienia. Istotnym aspektem jest również brak umiejętności zachowania się w obliczu nawiązywania bliskich relacji, na co zamiast spodziewanej reakcji zbliżenia i miłości może pojawić się zupełnie odwrotna reakcja, np. złość, zażenowanie czy smutek.
Czego w związkach obawiają się osoby z syndromem DDA?
Brak poczucia bezpieczeństwa i możliwości odnalezienia go u innych ludzi również jest typowe w syndromie DDA. Ciągły niepokój związany z zachowaniami alkoholika, trudna sytuacja materialna, towarzyszenie w kłótniach i sporach czy też bycie narażonym na przemoc słowną i fizyczną w przyszłości może powodować ciągłe poczucie zagrożenia, które może być ciężkie do zaspokojenia przez drugą osobę pomimo jej usilnych starań. Osoby z syndromem DDA mogą obawiać się, że inni będą ich oceniali przez pryzmat nieprzyjemnych wydarzeń z przeszłości. W związku z tym mogą ukrywać informacje o swojej przeszłości i reagować niemiarodajnie do sytuacji, w których inni mogliby poznać ich tajemnicę bądź przedstawiać sytuację rodzinną w fałszywym, ale dobrym świetle. To zaburza możliwość zaufania w pełni drugiemu człowiekowi i również wiąże się z podwyższoną nieustannie czujnością w stosunku do potencjalnego partnera.
Przeczytaj również: Bliskość a poczucie bezpieczeństwa – jak kochają osoby z syndromem DDA?
Syndrom DDA a relacje romantyczne — zagrożenia
Syndrom DDA może mieć na ludzi tak ogromny wpływ, że w efekcie to oni sami będą skłonni wchodzić w relacje toksyczne różnego rodzaju, z osobami uzależnionymi, ciągnącymi ich w drogę uzależnienia, niebezpiecznymi dla nich, od których przez całe życie tak bardzo próbowali uciec. Ogromna potrzeba miłości i akceptacji u tych osób często idzie w parze z większą wrażliwością, niższym poczuciem własnej wartości i lękiem. Jeśli uczucie zostanie niewłaściwie ulokowane, próba wejścia w relację może zakończyć się odrzuceniem, wykorzystaniem i porzuceniem lub zupełną obojętnością ze strony innych i tym samym przysporzyć osobom z DDA dodatkowych problemów, stresów, traum i trudności życiowych.
Karolina Rogalska
Bibliografia:
Bowlby, J. (2007). Przywiązanie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. Dolata, A. D. (2019). Biografie Dorosłych Dzieci Alkoholików (DDA) – wsparcie społeczne oczekiwane i otrzymywane. Studium psychopedagogiczne. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Juroszek, W., Zglińska, M. (2012). Style przywiązania u dorosłych dzieci alkoholików. Kwartalnik Naukowy, 1(9).
Kazanowski, Ł. (2010). Postawy rodzicielskie a style przywiązaniowe u dorosłych dzieci alkoholików. Przegląd Terapeutyczny, 8.
Komander, M. (2019). Dorosłe dzieci alkoholików w oczach mieszkańców Wrocławia. Dziennikarstwo i Media, 12.
Kornaszewska-Polak, M. (2019). Współuzależnienie matek, a wzorce przywiązania i relacje romantyczne ich córek – dorosłych dzieci alkoholików: badanie eksploracyjne. Alcoholism and Drug Addiction, 32(3).
Kuncewicz, D., Kardel, P. (2018). Relacje z rodzicami a motywy bycia w związku. Analiza i interpretacja monologów osób dorastających w rodzinie z problemem alkoholowym. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia, 31(1).
Pingback:Obraz własnego ciała i samoocena u kobiet pochodzących z rodzin dysfunkcyjnych – Centrum Zdrowia Psychicznego ONLINE