Alkohol: ryzyko, szkoda czy choroba?

Picie ryzykowne, picie szkodliwe oraz uzależnienie od alkoholu — czym są i czym się różnią te pojęcia? O tym dowiesz się po przeczytaniu tego artykułu.

Wydaje się, że zwiększa się świadomość tego, czym jest uzależnienie od alkoholu. W artykule przyjrzano się również innym zjawiskom związanym z konsumowaniem alkoholu. Ponadto odpowiedziano na pytanie, czy istnieje bezpieczna dawka alkoholu?

Jak piją Polacy?

Z wyników zaprezentowanych w 2023 roku wynika, że w 2022 roku odnotowano spożycie 100% alkoholu w przeliczeniu na jednego mieszkańca Polski wynosiło 9,37 l. Najpopularniejszym alkoholem jest piwo. Ponadto z raportu wynika, że ogólnie konsumenci alkoholu piją go średnio przez 73 dni. Występuje znaczna różnica w częstości picia pomiędzy mężczyznami a kobietami. Panowie piją alkohol trzykrotnie częściej.

Picie ryzykowne

Używanie ryzykowne to wzór używania danej substancji, które może być szkodliwe, a nie stwierdza się ani uzależnienia, ani nadużywania, lecz konsumpcja może powodować poważne konsekwencje. Przykładem używania ryzykownego alkoholu może być: prowadzenie pojazdu pod wpływem substancji, pojedyncze sytuacje upijania się.

Picie szkodliwe

Wzorzec szkodliwego używania alkoholu powoduje szkody zdrowotne, fizyczne, psychiczne i społeczne, przy czym nie diagnozuje się uzależnienia od alkoholu. Szkodliwe picie alkoholu rozpoznaje się, gdy w ciągu ostatnich 12 miesięcy pojawi się co najmniej jeden objaw z poniższych:

• objawy fizyczne (np. objawy odstawienne alkoholu, uszkodzenia narządów spowodowane alkoholem),
• objawy psychiczne (np. zaburzenia nastroju – m.in. depresja, lęk, zaburzenia snu, zaburzenia pamięci),
• objawy społeczne (np. zwiększone ryzyko wypadków, zaniedbywanie obowiązków zawodowych, zaburzenia interakcji społecznych).

Uzależnienie od alkoholu

Według definicji WHO z 1981 roku uzależnienie od substancji charakteryzuje się używaniem danej substancji oraz nadmierne myśleniem o niej, które zdominowało życie jednostki, prowadząc do szkodliwych skutków dla innych obszarów życia, będących wcześniej uznawanych za ważne. Zespół uzależnienia od alkoholu rozpoznaje się, gdy w ciągu ostatniego roku wystąpią co najmniej trzy z poniższych objawów:

• silne pragnienie lub poczucie przymusu picia alkoholu;
• trudności w kontrolowaniu zachowania związanego z piciem alkoholu (trudności w: unikaniu rozpoczęcia picia, w zakończeniu oraz kontrolowaniu picia);
• zespół odstawienia alkoholu – np. ból głowy, nudności, zmęczenie, rozdrażnienie, omamy, majaczenie, drgawki alkoholowe;
• wzrost tolerancji – w następstwie dłuższego okresu picia, spożywanie tej samej ilości alkoholu przynosi mniejsze efekty lub używanie takiej samej dawki daje słabszy efekt;
• zmniejszenie zainteresowania innymi czynnościami, które wcześniej sprawiały przyjemność oraz mniejsza ilość czasu, którą osoba na nie przeznacza w porównaniu do przeszłości;
• spożywanie alkoholu mimo wyraźnych dowodów szkodliwych następstw.

Czy istnieje zdrowe picie alkoholu?

Obecnie odchodzi się od myślenia o „bezpiecznej” porcji alkoholu dla dorosłego człowieka. Alkohol jest szkodliwy w każdej ilości i nie ma dowodów na żadne jego prozdrowotne działania.  Jak podaje WHO, nie istnieją dowody na potencjalnie korzystny wpływ umiarkowanego i niewielkiego spożycia alkoholu na choroby układu krążenia i cukrzycę typu 2. Uważa się też, że spożycie alkoholu uczestniczy w rozwijaniu się chorób nowotworowych. Nie można zapomnieć również o tym, że regularne spożywanie alkoholu niesie za sobą ryzyko uzależnienia.

Oczywiście moim celem nie jest „nastraszenie” czy zabronienie Wam spożywania alkoholu, myślę jednak, że warto sięgając po niego, mieć świadomość potencjalnych konsekwencji zdrowotnych i społecznych.

Autorka: Paulina Wierzbicka

Może Cię zainteresować:
Interwencja wobec osoby uzależnionej
Otwórzmy oczy na FAS: skutki picia alkoholu w ciąży

Bibliografia:

• Stewart, S. H. (2013). Uzależnienie i diagnoza. W: Miller, P. M. (red.), Terapia uzależnień. Metody oparte na dowodach naukowych (s. 92-102). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
• Malczewski, A., Jabłoński, P. (2023) Raport 2023. Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.
• https://terapianaleczow.pl/blog/klasyfikacja-alkoholizmu-w-icd-10-jaki-numer/
• https://www.parpa.pl/index.php/szkody-zdrowotne-i-uzaleznienie/picie-ryzykowne-i-szkodliwe
• https://www.who.int/europe/news/item/04-01-2023-no-level-of-alcohol-consumption-is-safe-for-our-health